Η εξέλιξη της φιλοσοφίας DIR

[Argyris]

Αρκετοί φίλοι κατά καιρούς ρωτάνε για την φιλοσοφία DIR. Σε αυτό το άρθρο θα βρειτε την χρονολογική εξέλιξη της φιλοσοφίας DIR από τις ιστορικές της ρίζες (Hogarthian) καθώς και την μετεξέλιξη της στις μέρες μας. H χρονολογική σειρά έγινε με βάση την ιστορική αναδρομή των οργανισμών - ομάδων που συνέβαλαν - υιοθέτησαν ή μετεξέλιξαν την εν λόγω φιλοσοφία.

Η καταδυτική φιλοσοφία DIR είναι το αποτέλεσμα μιας πολύχρονης μελέτης και αξιολόγησης καταδυτικών μεθόδων, διαδικασιών και εξοπλισμού από πρωτοπόρους σπηλαιοδύτες εξερευνητές.

Οι πρώτες προσπάθειες αυτών στη δεκαετία του '70, αποτελέσαν τα θεμελιώδη στάδια για την ανάπτυξη και εξέλιξη της σημερινής πλέον καταδυτικής φιλοσοφίας DIR, η οποία δομήθηκε σε αυτή τη μορφή στις αρχές της δεκαετίας του '90 από μια ομάδα σπηλαιοδυτών στη Florida των ΗΠΑ. Η νέα τότε εισαχθείσα ειδική μορφή κατάδυσης, η σπηλαιοκατάδυση, προσέλκυε με την πάροδο των καιρών το ενδιαφέρον της ευρύτερης καταδυτικής κοινότητας.

Το ενδιαφέρον αυτό συνένωσε τους δύτες αναψυχής με αυτούς που προσδοκούσαν και επιδίωκαν περισσότερα από αυτό το νέο πάθος τους, διαχωρίζοντας ωστόσο την ως τότε κοινή πορεία τους σε δύο επιμέρους, της τεχνικής κατάδυσης και της κατάδυσης αναψυχής.

Σημαντικό υπήρξε το γεγονός πως δύτες με ελάχιστη, ως ανύπαρκτη εκπαίδευση στη σπηλαιοκατάδυση, ενεπλάκησαν στη δραστηριότητα αυτή μη έχοντας πλήρη επίγνωση της εκπαίδευσης, του εξοπλισμού και των τεχνικών που απαιτούνται για την ασφαλή και ομαλή εκτέλεσή της.

Η αυξημένη προσέλευση των δυτών έχοντας περιορισμένη εκπαίδευση και εμπειρία στη νέα αυτή μορφή κατάδυσης, είχε ως αποτέλεσμα την αμαύρωση της σπηλαιοκατάδυσης με ένα αυξημένο αριθμό ατυχημάτων και δυστυχημάτων.

Σε αντίθεση, οι δύτες που προσβλέπανε σε μεγαλύτερες επιδιώξεις στη σπηλαιοκατάδυση ή σε κάθε ειδική μορφή κατάδυσης εισήγαγαν, και με το χρόνο ανέπτυξαν μια εμβριθή προσέγγιση στον τρόπο με τον οποίο σχεδίαζαν και εκτελούσαν τις καταδύσεις τους βασιζόμενοι στη συστηματική γνώση, σε προχωρημένες δεξιότητες και τεχνικές.

Πολλές φορές, και λόγω του ότι προγενέστερη γνώση δεν υπήρχε, οι ίδιοι καθιερώσανε κανόνες για τον εξοπλισμό που θα πρέπει να χρησιμοποιείται, τη διαμόρφωσή του, τις τεχνικές και δεξιότητες που θα πρέπει να εκτελούν, το σχεδιασμό της κατάδυσης και της διαχείρισης του αερίου, την απαιτούμενη αποσυμπίεση κλπ.

Ως φυσική ροή της εξέλιξης, η μορφή αυτών των καταδύσεων μετά από πολυετή εμπειρία και αναρίθμητες ώρες καταδύσεων θα οδηγούσε στην επιλογή και διαμόρφωση του εξοπλισμού, σε τεχνικές και διαδικασίες με βάση του τι πραγματικά ήταν αναγκαίο και χρήσιμο για την ασφάλεια, επάρκεια και αποτελεσματικότητα των δυτών.

Η υποστήριξη των αναγκών τους τροφοδοτούνταν από μια αέναη διαδικασία στην οποία οι δύτες με τη μέθοδο της δοκιμής και αξιολόγησης, θα κατέφευγαν τέλος να υιοθετήσουν τον πλέον κατάλληλο εξοπλισμό και διαμόρφωση αυτού στις καταδύσεις τους. Η διαδικασία αυτή θα εγγυόταν ένα σύστημα εξοπλισμού και μια διαμόρφωση που εν γένει θα προερχόταν από τις ανάγκες των δυτών και θα προσαρμόζονταν στις απαιτήσεις των καταδύσεων τους.

Είναι η περίοδος που για πρώτη φορά αρχίζει να γίνεται λόγος για μια τυποποιημένη διαμόρφωση του εξοπλισμού, η οποία θα εξάλειφε την όποια προσωπική επιλογή και τις όποιες αυθαίρετες και αναπόδεικτες προτιμήσεις.
Σε αυτή την προσέγγιση, σημαντική υπήρξε η προσφορά του πρωτοπόρου σπηλαιοδύτη και εξερευνητή, Sheck Exley στη δεκαετία του '70. Ο Exley, με την πολυετή και πολυσχιδή εμπειρία του στην σπηλαιοκατάδυση άρχισε να μελετά τα σπληλαιοκαταδυτικά ατυχήματα και δυστυχήματα, και να κατονομάζει τους παράγοντες εκείνους που συντελούσαν στην πρόκληση τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που αποκόμισε, στα πορίσματα του κατονόμασε ως βασικούς παράγοντες πρόκλησης των ατυχημάτων τον εξοπλισμό που χρησιμοποιούνταν και την έλλειψη εκπαίδευσης για τη συγκεκριμένη μορφή κατάδυσης.

Έτσι, το 1979 δημοσιεύει έναν οδηγό επιβίωσης για τη σπηλαιοκατάδυση (Basic Cave Diving: a blueprint for survival) όπου παρουσιάζει όλους εκείνους τους παράγοντες που αναφέρει ως ιθύνοντες.

Στη νέα αυτή προσέγγιση επιλογής και διαμόρφωσης του εξοπλισμού, πρώτος ο Exsley εισήγαγε τη χρήση μακρύ σωλήνα (2 μέτρα) στον κύριο ρυθμιστή πίεσης, ο οποίος θα αποτελούσε την πηγή αέρα που ο ίδιος θα παρείχε στο ζευγάρι του, όταν το τελευταίος αντιμετώπιζε έκτακτη ανάγκη για παροχή αέρα. Ταυτόχρονα, η επιλογή του μακρύ σωλήνα θα διευκόλυνε την έξοδο της ομάδας από το σπήλαιο με πιο ασφαλή και άνετο τρόπο, όταν η μορφολογία του σπηλαίου δεν θα επέτρεπε την υποβρύχια κολύμβηση πλάι-πλάι. Ο ίδιος έφερε να προσθέσει ένα ακόμη ορόσημο υψίστης σημασίας στον κατάλογο αυτού του καταδυτικού παραδείγματος, με την καθιέρωση του Κανόνα του 1/3, στο να διατυπώσει τις αρχές για το σχεδιασμό και τη διαχείριση του αποθέματος αερίου σε καταδύσεις οροφής, αρχής γενομένης την σπηλαιοκατάδυση.

Στη μέση ο Bill "Hogarth" Main

Την μετέπειτα διαρθρωτική και εξελικτική πορεία του συστήματος εξοπλισμού ανέλαβαν νεότεροι εξερευνητές όπως οι Bill Main και Bill Gavin. Η νέα προσέγγιση εννοούσε να εξετάσει το σύστημα εξοπλισμού στο σύνολό του. Πιο συγκεκριμένα, ο Bill Hogarth Main αφιερώνοντας πολλές ώρες στη μελέτη του εξοπλισμού, καθιέρωσε μια διαμόρφωση που είχε πυρήνα είχε την έννοια του μινιμαλισμού. Με απλά λόγια, ο δύτης θα χρησιμοποιούσε μόνο αυτά που κρίνονταν ως απολύτως αναγκαία για την πραγματοποίηση μιας κατάδυσης, τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο. Το αποτέλεσμα αυτής της μελέτης ήταν ένα σύστημα εξοπλισμού που έφερε την ονομασία "Hogarthian", προερχόμενο από το μεσαίο όνομα του William Hogarth Main του οποίου νόνος είναι ο John Zumrick κα όχι ό Bill Gavin όπως πολλοί αναφέρουν. Στην ιδέα του, το σύστημα Hogarthian πρέσβευε την απλότητα και λειτουργικότητα του συστήματος εξοπλισμού χωρίς όμως να διακυβεύεται η ασφάλεια και επάρκεια του δύτη. Έτσι, τμήματα του εξοπλισμού που ήταν περιττά και τα οποία παραπλανητικά έδιναν την εικόνα ότι εξυπηρετούν κάποιο σκοπό υποβρυχίως, κατέστησαν με τη μέθοδο της δοκιμής και αξιολόγησης, να παρουσιάζονται περισσότερο ως περίπλοκα παρά λειτουργικά.

Στο σύστημα εξοπλισμού Hogarthian κάθε τμήμα αποτελούσε ενοποιημένο κομμάτι του συνόλου σε μια αλληλένδετη σχέση με τα υπόλοιπα. Με απλά λόγια, ο δύτης θα εφοδιαζόταν με τα ελάχιστα τμήματα εξοπλισμού όπου στο σύνολο τους θα του εξασφαλίζανε το ίδιο επίπεδο ασφάλειας, επάρκειας και αποτελεσματικότητας.

Στο σημείο αυτό αναδεικνύεται μια λανθασμένη πρακτική καθώς, οι δύτες θεωρούν ότι ακόμη και αν μεμονωμένα υιοθετήσουν τμήματα ή/και διαμόρφωση συγκεκριμένου τμήματος του εξοπλισμού π.χ. χρήση μακρύ σωλήνα, θα καταφέρουν να επωφεληθούν στον ίδιο βαθμό από τα πλεονεκτήματα που αυτό παρέχει όταν υιοθετείται στο σύνολό του. Ως συνέπεια αυτής της μονομερούς προσέγγισης, είναι ο δύτης να υιοθετεί ελλειπτικά το σύστημα εξοπλισμού Hogarthian και συνεπώς, ουτοπικά να οδηγείται στην εξασφάλιση των πλεονεκτημάτων που το χαρακτηρίζουν.

H μέθοδος Hogarthian αποτέλεσε την πλέον διαρθρωτική έκδοση επιλογής και διαμόρφωσης του εξοπλισμού τόσο σε αυτούς που συμβάλανε στη μέθοδο αυτή, όσο και σε κάθε δύτη που αντιλαμβανόταν τα οφέλη του. Αναμφισβήτητα, το σύστημα Hogarthian αποτέλεσε ορόσημο στην εξέλιξη της διαμόρφωσης του εξοπλισμού για ολόκληρη τη σπηλαιοκαταδυτική κοινότητα.

Η φιλοσοφία Hogarthian υιοθετήθηκε αρχικά κατά κόρον απότους δυο Αμερικανικούς Οργανισμούς Σπηλαιοκατάδυσης NACD & NSS-CDS και στην συνέχεια αναπτύχθηκε από τους GUE ως DIR. Στο βιβλό της NACD "The Art of Safe Cave Diving" έκδοση 1994 ο Bill Gaving στο κεφάλαιο 5 αναφέρει αναλυτικά "The Hogarthian Gear Configuration". Στην Αμερική την δεκαετία του 1990 και οι άλλοι οργανισμοί technical diving της εποχής είχαν υιοθετήσει αυτήν τη μέθοδο.


Σίγουρα η φιλοσοφία Hogarthian είναι μία μεθοδολογία που δεν βγήκε χθες, από την άλλη όμως το γεγονός ότι όλο και περισσότεροι οργανισμοί την ασπάζονται (έστω και μέρος της) αποτελεί εχέγγυο για τον μελλοντικό τρόπο κατάδυσης.

Αργύρης Αργυριαδης
NAUI Technical Course Director